Nursing and Public Health

Piel. Zdr. Publ.
Index Copernicus (ICV) – 69.56
Average rejection rate – 24.41%
ISSN 2082-9876 (print)
ISSN 2451-1870 (online)
Periodicity – quarterly

Pobierz PDF

Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Nursing and Public Health

2014, vol. 4, nr 4, październik-grudzień, str. 377–382

Typ publikacji: praca poglądowa

Język publikacji: polski

Balneofizjoterapia a przemiany wolnorodnikowe i ogólnoustrojowe

Balneotherapy in Regard to Free-Radical and Systemic Changes

Jadwiga Kuciel-Lewandowska1,

1 Katedra Fizjoterapii, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Wrocław

Streszczenie

Balneofizjoterapia jest elementem medycyny uzdrowiskowej. Jest to terapia z wykorzystaniem wód leczniczych, borowiny, fizykoterapii, kinezyterapii, masażu leczniczego oraz różnych form hydroterapii. Różne formy działań leczniczych z zakresu medycyny uzdrowiskowej mają wpływ na przemiany ogólnoustrojowe i wolnorodnikowe. Wolne rodniki tlenowe, nazywane również reaktywnymi formami tlenu, to atomy, cząsteczki lub fragmenty cząsteczek zdolne do niezależnej aktywności, które zawierają jeden lub więcej niesparowanych elektronów znajdujących się na zewnętrznych orbitach. W stanie zdrowia stężenie wolnych rodników podlega ścisłej kontroli z zachowaniem równowagi między formowaniem a usuwaniem reaktywnych form tlenu. Zaburzenie tego stanu równowagi określa się jako stan szoku lub stresu tlenowego (oksydacyjnego). Szok oksydacyjny pojawia się wówczas, gdy zmniejsza się stężenie antyoksydantów, czynników zwalczających wolne rodniki tlenowe, lub gdy z różnych przyczyn wzmaga się wytwarzanie reaktywnych form tlenu. W organizmach żywych tlen reagując ze związkami organicznymi, utlenia je, nie ulegając całkowitej redukcji z powodu oddziaływania różnych czynników zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych, a skutkiem tych nieprawidłowości jest powstawanie reaktywnych form tlenu. Praca ma na celu ocenę wpływu balneofizjoterapii na przemiany wolnorodnikowe, metaboliczne i narządowe. W artykule pominięto temat wpływu zabiegów z zakresu wodolecznictwa na przemiany ogólnoustrojowe. Ze względu na złożoność i rozmiar problemu temat ten omówiono odrębnie.

Abstract

Balneotherapy is a component of spa medicine. It refers to therapies that make use of spa waters, peloid, physiotherapy, kinesiotherapy, therapeutic massage and different forms of hydrotherapy. Different forms of medicinal spa treatments have an influence on free-radical and systemic changes. Oxygen free radicals also called reactive oxygen species (ROS) are atoms, molecules or parts of molecules which are capable of independent activity and contain one or more unpaired electron in outer orbitals. In a healthy organism the amount of free radicals is strictly controlled and there is a balance between formation and removal of reactive oxygen species. Disturbance of this state of balance is referred to as a state of shock or oxidative stress. Oxidative stress appears when there is a decrease in the amount of antioxidants, scavengers of oxygen free radicals, or when there is a rise in ROS generation. In living organisms, while reacting with organic compounds, oxygen oxidizes them without undergoing a total reduction because of the influence of different factors, both internal and external, and reactive oxygen species are formed as a result of these irregularities. The aim of the study is to assess the influence of balneotherapy on free-radical, metabolic and systemic changes. In the study the issue of the influence of hydrotherapeutic treatments on systemic changes was omitted. It was discussed in a separate paper because of the complexity and extent of the problem.

Słowa kluczowe

balneofizjoterapia, przemiany ogólnoustrojowe, wolne rodniki tlenowe

Key words

balneotherapy, oxygen free radicals, systemic changes

Piśmiennictwo (30)

  1. Wiktorowska-Owczarek A., Nowak J.: Patogeneza i profilaktyka AMD: rola stresu oksydacyjnego i antyoksydantów. Post. Hig. Med. Dośw. (online) 2010, 64, 333–343.
  2. Pedzik A., Paradowski M., Rysz J.: Stres oksydacyjny a zjawiska patologiczne w ustroju. Diagn. Lab. 2008, 44, 1–7.
  3. Bailey M.S., Landar A., Darley-Usmar V.: Mitochondrial proteomics in free radical research. Free. Radic. Biol. Med. 2005, 38, 175–188.
  4. Valko M., Leibfritz D., Moncol J., Cronin Mark T.D., Mazur M., Telser H.: Free radicals and antioxidants in normal physiological functions and human disease. Int. J. Biochem. Cell. Biol. 2007, 39, 1, 44–84.
  5. Droge W.: Free radicals in the physiological control of cell function. Physiol. Rev. 2002, 82, 47–95.
  6. Gałecka E., Mrowicka M., Malinowska K., Gałecki P.: Wolne rodniki tlenu i azotu w fizjologii. Pol. Merk. Lek. 2008, XXIV, 143, 446–448.
  7. Czarna M., Januszkiewicz W.: Rola mitochondriów w wytwarzaniu i usuwaniu reaktywnych form tlenu; związek z przesyłaniem sygnałów i programowaną śmiercią komórki. Post. Bioch. 2006, 52(2), 145–155.
  8. Bilska A., Kryczek A., Włodek L.: Różne oblicza biologicznej roli glutationu. Post. Hig. Med. Dośw. 2007, 61, 438–453.
  9. Gałecka E., Mrowicka M., Malinowska K., Gałecki P.: Wybrane substancje nieenzymatyczne uczestniczące w procesie obrony przed nadmiernym wytwarzaniem wolnych rodników. Pol. Merk. Lek. 2008, XXV, 147, 269–272.
  10. Zabłocka A., Janusz M.: Dwa oblicza wolnych rodników. Post. Hig. Med. Dośw. 2008, 62, 118–124.
  11. Sobolewska A., Sztance M., Pasternak K.: Składniki borowiny i jej właściwości lecznicze. Baln. Pol. 2007, 49, 93–98.
  12. Dyszkiewicz A., Kucharz E.: Zastosowanie jonopresoterapii stawów rąk z użyciem borowiny w leczeniu chorych na reumatoidalne zapalenie stawów. Reumatologia 2004, 42(4), 545–550.
  13. Fisher-Wellman K., Bloomer R.J.: Acute Exercise and oxidative stress: a 30 year history. Dyn. Med. 2009, 8, 1 (publikacja internetowa z dnia 13.01.2009 r.).
  14. Mrowicka M., Bortnik K., Malinowska K., Kędziora J., Mrowicki J.: Całkowity potencjał antyoksydacyjny w osoczu sportowców po dozowanym wysiłku fizycznym. Pol. Merk Lek. 2009, XXVII, 157, 22–25.
  15. Karolkiewicz J., Szczęśniak Ł., Kasprzak Z., Nowak A.: Kompleksowe oddziaływanie systematycznej aktywności fizycznej i diety redukcyjnej na wybrane parametry równowagi peroksydacyjno-antyoksydacyjnej otyłych dziewcząt. Med. Sport. 2002, 6(4), 209–216.
  16. Schwingel A., Filho D.W., Torres M.A., Petroski E.L.: Exercise session promotes antioxidant changes in brazilian soccer players. Biol. Sport 2006, 23, 3, 255–265.
  17. Dane S., Taysi S., Gul M., Akcay F., Gunal A.: Acute exercise induced oxidative stress is prevented in erythrocytes of male long distance athletes. Biol. Sport 2008, 25, 2, 115–124.
  18. Dekany M., Nemeskeri V., Gyore E., Ekes E., Gogl A., Szots G., Petrekanits M., Taylor A.W., Berkes I., Pucsok J.: Physical performance and antioxidant effects in triathletes. Biol. Sport 2008, 25, 2, 101–114.
  19. Marciniak A., Brzeszczańska J., Gwoździński K., Jegier A.: Antioxidant capacity and physical exercise. Biol. Sport 2009, 26, 3, 197–213.
  20. Woźniak B., Mila-Kierzenkowska C., Drewa G., Woźniak A., Kalinowska A., Drewa T., Krzyżyńska-Malinowska E., Górecki D., Konca J.: Postexertional oxidative stres in rowers of various age and athletic experience. Pol. J. Sport. Med. 2007, 23(4), 229–232.
  21. Woźniak A., Woźniak B., Mila-Kierzenkowska C., Rakowski A., Porzych M., Szmytkowska K.: The influence of wohle – body cryostymulation on blood enzymatic antioxidant barier of kayakers during training. Pol. J. Sport. Med. 2007, 23(4), 207–214.
  22. Kopański Z., Grabowska M., Suszko R., Cichosz A.: Wpływ wysiłku fizycznego na zmiany całkowitego statusu oksydacyjnego surowicy u chorych poddanych rehabilitacji ruchowej na cykloergometrze. Post. Reh. 2006, 2, 5–10.
  23. Bauer J., Skrzek A.: Fizjologiczne podstawy krioterapii. Med. Sport 1999, 7(2), 63–71.
  24. Harris M.B., Starnes J.W.: Effects of body temperature during exercise training on myocardial adaptations. Am. J. Physiol. Heart. Circ. Physiol. 2001, 280, 2271–2280.
  25. Selman C., Mclaren J.S., Himanka M.J., Speackman J.R.: Effect of long-term cold exposure on antioxidant enzyme activities in a small mammals. Free. Radic. Biol. Med. 2000, 28, 1279–1285.
  26. Woźniak A., Woźniak B., Drewa G., Mila-Kierzenkowska C., Rakowski A., Parzych M., Szmytkowska K.: Wpływ kriostymulacji ogólnoustrojowej na enzymatyczną barierę antyoksydacyjną we krwi kajakarzy podczas treningu. Med. Sport 2007, 4(6), 23, 207–214.
  27. Miller E., Mrowicka M., Malinowska K., Mrowicki J., Saluk-Juszczak J., Kędziora J.: Effects of whole body cryotherapy on oxidative stress in multiple sclerosis patients. J. Therm. Biol. 2010, 35, 406–410.
  28. Jajte J.M.: Programowana śmierć komórki w biologicznym działaniu pola elektromagnetycznego o częstotliwości sieciowej (50/60 Hz) – przegląd piśmiennictwa. Med. Pracy 2000, 51(4), 382–389.
  29. Sosnowski P., Mikrut K., Paluszak J., Kraus H., Koźlik J., Jaroszyk F.: Aktywność enzymów antyoksydacyjnych we krwi szczurów poddanych długotrwałemu działaniu pola magnetycznego. Baln. Pol. 1999, XLI, 1–2, 18–24.
  30. Sieroń A., Pasek J., Mucha R.: Pole magnetyczne i energia światła w medycynie i rehabilitacji – magnetoledoterapia. Acta Baln. 2007, 1, 1–7.
© Wroclaw Medical University