Nursing and Public Health

Piel. Zdr. Publ.
Index Copernicus (ICV) – 69.56
Average rejection rate – 24.41%
ISSN 2082-9876 (print)
ISSN 2451-1870 (online)
Periodicity – quarterly

Pobierz PDF

Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Nursing and Public Health

2014, vol. 4, nr 4, październik-grudzień, str. 365–370

Typ publikacji: praca oryginalna

Język publikacji: polski

Uwarunkowania charakterologiczne wpływające na sposób żywienia i aktywność fizyczną pełnoletnich osób

Determinants of Character Influencing the Diet and Physical Activity of Adults

Anna Rogalska1,A,D, Mateusz Grajek2,B,C, Agnieszka Białek-Dratwa3,E, Przemysław Nowak1,E,F

1 Zakład Toksykologii i Ochrony Zdrowia w Środowisku Pracy, Katedra Toksykologii i Uzależnień, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katowice

2 Zakład Technologii i Oceny Jakości Żywności, Katedra Dietetyki, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Zabrze

3 Zakład Żywienia Człowieka, Katedra Dietetyki, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Zabrze

Streszczenie

Wprowadzenie. Temperament jest uznawany za jeden z czynników, które wpływają na społeczne funkcjonowanie człowieka. Według Allaporta temperament odnosi się do zjawisk charakteryzujących emocjonalną naturę jednostki, w tym jego zachowania. Zgodnie z polami zdrowia Lalonde’a to styl życia determinuje w ponad 50% nasze zdrowie.
Cel pracy. Wykazanie istotnych statystycznie zależności dowodzących założonej hipotezie badawczej: „Czy temperament znacząco wpływa na styl życia i nawyki zdrowotne człowieka?”.
Materiał i metody. Grupę badawczą stanowiły osoby pełnoletnie zamieszkałe na terenach zurbanizowanych województwa śląskiego. Jako narzędzie badawcze użyto autorski kwestionariusz ankiety stworzony na podstawie: testu temperamentu według Florence Littauer, zasad żywienia opracowanych przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie, skróconej wersji międzynarodowego kwestionariusza aktywności fizycznej. Dane pozyskane z badania ankietowego zakodowano w bazie danych programu MS Excel i zanalizowano w środowisku STATISTICA 10 – test χ² (p = 0,05).
Wyniki. Na podstawie badania stwierdzono, że osoby mające usposobienie choleryczne częściej charakteryzują się chaotycznym sposobem żywienia niż osoby o temperamencie sangwinicznym lub melancholijnym. Objawia się to przede wszystkim w regularności spożywanych posiłków. Osoby flegmatyczne ponadto w 74% przypadków częściej wykazują małą aktywność fizyczną. Odwrotną regułę obserwuje się w grupie choleryków – 67% podejmuje się dużej aktywności fizycznej.
Wnioski. Wykazano, że osoby choleryczne nie zawsze zwracają uwagę na sposób żywienia, ale za to są bardziej aktywne fizycznie (p < 0,05). Osoby flegmatyczne natomiast prowadzą bardziej zrównoważony tryb życia (p < 0,05). Podsumowując otrzymane wyniki, można stwierdzić, że charakter i idące za nim nawyki wpływają decydująco na zdrowie człowieka. Zależność ta ma wpływ pozytywny lub negatywny na reprezentowane zachowania zdrowotne w zależności od rodzaju temperamentu.

Abstract

Background. Temperament is considered to be one of the factors that affect social functioning. According to Allaporta, temperament refers to the phenomena characterizing the emotional nature of individuals, including his or her behavior. According to the Lalonde’s fields of health, lifestyle determines our health in more than 50%.
Objectives. Consequently, it seems appropriate to ask the question: “Does temperament significantly influence people’s lifestyle and health habits?”.
Material and Methods. The study group consisted of adults residing in urban areas of the Silesian province. The used research tool was a proprietary questionnaire based on the temperament test by Florence Littauer, the principles of nutrition developed by the Food and Nutrition Institute in Warsaw (IZZ), and a shortened version of the international physical activity questionnaire (IPAQ). Data obtained from the survey were coded in the MS Excel database and analyzed in the environment STATISTICA 10 – χ² test (p = 0.05).
Results. Based on the study it has been stated that the percentage of respondents represented the following temperaments: choleric, phlegmatic, sanguine and melancholic. The authors have also examined if there is a relationship between the respondents’ temperament and lifestyle. Phlegmatic people in 74% of cases perform little physical activity. Reverse rule has been observed in the group of choleric people – 67 % take-up a lot of physical activity.
Conclusion. It has been shown that choleric people do not always pay attention to their diet, but they are more physically active (p < 0.05) than people with milder temperament (e.g. melancholics). However, phlegmatic people lead more sustainable lifestyles (p < 0.05). To summarize the results, the authors can conclude that temperaments and habits associated with them have a considerable influence on people’s health. This relationship has a positive or negative impact on the presented health behavior depending on the temperament.

Słowa kluczowe

temperament, aktywność fizyczna, odżywianie, styl życia

Key words

temperament, physical activity, lifestyle, nutrition

Piśmiennictwo (35)

  1. Karski J.: Praktyka i teoria. Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa 2003.
  2. Health Promotion Glossary World Health Organization 1998, 26 http://www.who.int/healthpromotion/about/ HPR Glossary 1998.pdf (data dostępu 5.11.2014 r.).
  3. Trzebiatowski J.: Jakość życia w perspektywie nauk społecznych i medycznych. Hygeia Public Health 2011, 46(1), 25–31.
  4. Alvin W.: Thesaurus of psychological index terms. 8 edn. American Psychological Association 1997.
  5. Noworyta K.: Samopoczucie kobiet poddających się zabiegom odmładzającym a zdrowie. [W:] O potrzebie edukacji zdrowotnej kobiet w świetle badań społeczno-pedagogicznych. Red.: Bulska J. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, 129–148.
  6. Piłaciński S., Zozulińska-Ziółkiewicz D.: Influence of lifestyle on the course of type 1 diabetes mellitus. Arch. Med. Sci. 2014, 10(1), 124–134.
  7. Tobiasz-Adamczyk B.: Wybrane elementy socjologii zdrowia i choroby. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000, 22.
  8. Woynarowska B.: Biomedyczne podstawy kształcenia i wychowania. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2010, 202.
  9. Department of Health, Physical Activity, Health Improvement and Prevention. The benefits of physical activity for adult health. At least five a week. Evidence on the impact of physical activity and its relationship to health. A report from the Chief Medical Officer. Department of Health, London 2004, 38–64.
  10. Global recommendations on physical activity for health. Geneva, World Health Organization, 2010: (http://whqlibdoc. who.int/publications/2010/9789241599979_eng.pdf) (data dostępu 5.11.2014 r.).
  11. Global Strategy on Diet, Physical Activity and Health: http://www.who.int/dietphysicalactivity/pa/en/ (data dostępu 5.11.2014 r.).
  12. Jarosz M.: Zasady prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży oraz wskazówki dotyczące zdrowego stylu życia. Warszawa 2008.
  13. Woynarowska B.: Edukacja zdrowotna. PWN, Warszawa 2007, 311.
  14. Gronowska-Senger A.: Żywienie, styl życia a zdrowie Polaków. Żyw. Człow. Metab. 2007, 34, 1/2.
  15. Słownik współczesnego języka polskiego. Przegląd Reader’s Digest. Warszawa 2001, 2, 362.
  16. Stelmach W., Bielecki W., Bryła M., Kaczmarczyk-Chałas K., Drygas W.: Wpływ czynników socjoekonomicznych, stylu życia i odczuwania stresu na występowanie otyłości u ludzi w wieku poprodukcyjnym. Wiad. Lek. 2005, 58, 9–10.
  17. Strelau J.: Psychologia temperamentu. PWN, Warszawa 2009.
  18. Siuta J.: Słownik psychologii. Wyd. Zielona Sowa, Kraków 2005.
  19. Cervone D., Pervin L.A.: Osobowość: teoria i badania. Wyd. 10. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011.
  20. Strelau J., Doliński D.: Psychologia: podręcznik akademicki. Tom 1. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008.
  21. Pervin L.A.: Psychologia osobowości. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.
  22. Sowińska A.: Wstęp do psychologii: dla studentów kierunków ekonomicznych. Wyd. 4. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Katowice 2011.
  23. Oniszczenko W.: Genetyczne podstawy ludzkich zachowań: przegląd badań w populacji polskiej. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.
  24. Sęk H.: Zdrowie behawioralne. [W:] Psychologia. Podręcznik akademicki. Red.: Strelau J. Gdańskie Wyd. Psychologiczne, Gdańsk 2000, 3, 533–554.
  25. Boguszewski R.: Polacy o swoim zdrowiu oraz prozdrowotnych zachowaniach i aktywnościach. Komunikat z badań CBOS, BS/110/2012, Warszawa 2012.
  26. Ziomkiewicz A., Wichary S., Bochenek D., Pawłowski B., Jasienska G.: Temperament and ovarian reproductive hormones in women: Evidence from a study during the entire menstrual cycle. Horm. Behav. 2012, 61(4), 535–540.
  27. Minder C.M., Shaya G.E., Michos E.D., Keenan T.E., Blumenthal R.S., Nasir K., Carvalho J.A., Conceição R.D., Santos R.D., Blaha M.J.: Relation Between Self-Reported Physical Activity Level, Fitness, and Cardiometabolic Risk. Am. J. Cardiol. 2014, 113(4), 637–643.
  28. Nawrocka A., Prończuk A., Mynarski W., Garbaciak W.: Aktywność fizyczna menadżerów wyższych szczebli zarządzania w kontekście zaleceń prozdrowotnych. Med. Pr. 2012, 63(3), 271–279.
  29. Burgos-Garrido E., Gurpegui M., Jurado D.: Personality traits and adherence to physical activity in patients attending a primary health centre. Int. J. Clin. Health Psychol. 2011, 11(3), 539–547.
  30. Borg J., Andree B., Soderstrom H., Farde L.: The serotonin system and spiritual experiences. Am. J. Psychiatry 2003, 160, 1965–1969.
  31. Hassler M.: Memories and traces. From Jewish exilists’ authoritarian personality research via Cloninger’s psychobiology of personality traits to a neurobiological approach to conflict management. Neuro. Endocrinol. Lett. 2002, 23, 379–384.
  32. Kühn K., Quednow B., Bagli M., Meyer K., Feuchtl A., Westheide J. Frahnert C., Maier W., Rao M.L.: Allelic variants of the serotonin (2C) receptor and neuroendocrinological responses to the serotonin (2C) receptor agonist m-chlorophenylpiperazine in healthy male volunteers. Pharmacopsych. 2002, 35(6), 226–30.
  33. Littauer F.: Osobowość plus. Logos, Warszawa 1994.
  34. www.izz.gov.pl (data dostępu 5.11.2014 r.).
  35. www.ipaq.ki.se (data dostępu 5.11.2014 r.).
© Wroclaw Medical University